POMOC RODZINIE Z DZIEĆMI W ZAKRESIE POMOCY SPOŁECZNEJ W POLSCE

Ważnym dokumentem w polskim prawodawstwie dotyczącym pomocy rodzinom jest Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Ma ona za zadanie rozwiązywać problemy rodzin nieradzących sobie z realizacją funkcji opiekuńczej, ale jednocześnie przeciwdziałać zbyt pochopnym rozwiązaniom w postaci umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczej lub w rodzinie zastępczej. Ustawa wprowadziła usługę asystenta rodziny, który ma wspierać rodziny w trudnej sytuacji.

Generalna idea ustawy sprowadza się do konkretnych działań idących w tym kierunku, aby nie pozbawiać rodziny biologicznej szansy na korektę zaistniałych dysfunkcji.

STRUKTURA POMOCY

Określona struktura opieki nad dzieckiem i rodziną została podzielona na 3 obszary działania: gminy, powiatu oraz województwa.

Gmina odpowiada za podstawowe wsparcie rodzin w środowisku zamieszkania w prawidłowym funkcjonowaniu i wychowywaniu dzieci. Zapisy ustawy kładą szczególny nacisk na działania profilaktyczne, rozumiane jako eliminowanie zagrożeń zabrania dziecka z rodziny biologicznej i umieszczenia w rodzinnej lub instytucjonalnej pieczy zastępczej.

Na poziomie powiatu, realizowana jest rodzinna i instytucjonalna piecza zastępcza wraz z jej organizatorem i koordynatorem.

W samorządzie województwa regionalne ośrodki polityki społecznej są odpowiedzialne za poszukiwanie nowych rodzin dla dzieci, które utraciły możliwość powrotu do swoich rodziców biologicznych lub rodzin, w których przebywali dotychczas.

FORMY WSPARCIA RODZINY I DZIECKA NA POZIOMIE GMINY

Wsparcie rodziny na szczeblu gminnym polega przede wszystkim na bezpośredniej pracy z rodziną oraz pomocy w opiece i wychowaniu poprzez tworzenie infrastruktury instytucjonalnej.

Praca z rodziną jest prowadzona poprzez: konsultacje i poradnictwo specjalistyczne, terapię i mediację, usługi dla rodzin z dziećmi, w tym usługi opiekuńcze i specjalistyczne, pomoc prawną, szczególnie w zakresie prawa rodzinnego, organizowanie dla rodzin spotkań, mających na celu wymianę ich doświadczeń oraz zapobieganie izolacji, zwanych dalej „grupami wsparcia” lub „grupami samopomocowymi”.

Pomoc w opiece i wychowaniu polega głównie na objęciu dziecka/dzieci wsparciem w placówkach  wsparcia dziennego. Placówki wsparcia dziennego mogą być prowadzone w formie:

  • opiekuńczej, w tym kół zainteresowań, świetlic, klubów i ognisk wychowawczych, która zapewnia dziecku opiekę i wychowanie, pomoc w nauce oraz organizację czasu wolnego, zabawę i zajęcia sportowe oraz rozwój zainteresowań,
  • specjalistycznej, która w szczególności organizuje zajęcia socjoterapeutyczne, terapeutyczne, korekcyjne, kompensacyjne oraz logopedyczne, a także realizuje indywidualny program korekcyjny, program psychokorekcyjny lub psychoprofilaktyczny, w szczególności terapię pedagogiczną, psychologiczną i socjoterapię,
  • pracy podwórkowej realizowanej przez wychowawcę w formie działań animacyjnych i socjoterapeutycznych.

ASYSTENTURA RODZINNA

Zgodnie z zapisami ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej zadaniem gminy jest przeciwdziałać umieszczaniu dzieci w pieczy zastępczej poprzez prowadzenie działań profilaktycznych i naprawczych tak, aby dziecko/dzieci ( o ile jest to możliwe) jak najdłużej wychowywało/y się w swojej rodzinie biologicznej w swoim środowisku zamieszkania. W wypełnianiu tego zadania ma pomóc usługa asystenta rodziny.

Asystent ma ułatwić rodzicom wypełnianie ról rodzicielskich, aby doprowadzić do osiągnięcia podstawowej stabilizacji życiowej i nie dopuścić do umieszczania dzieci poza rodziną w placówkach lub rodzinach zastępczych. Jeśli dzieci znajdują się już w pieczy zastępczej, rolą asystenta są działania na rzecz ich jak najszybszego powrotu do rodziny biologicznej.

Celem asystentury rodzinnej jest odzyskanie przez osoby przyjmujące wsparcie asystenta rodziny kontroli nad własnym życiem, które pozwala im być samodzielnym oraz tak wypełniać role rodzica, aby środowisko rodzinne sprzyjało bezpieczeństwu i rozwojowi dzieci.

Głównym zadaniem asystenta rodziny jest pomoc w rozwiązywaniu problemów oraz wsparcie i motywacja rodzin do podejmowania pracy nad swoją sytuacją rodzinną. Przy swojej pracy asystent wykorzystuje zarówno zasoby własne rodziny oraz swoje a także zasoby środowiska lokalnego.

(więcej o asystenturze rodzinnej w Polsce patrz m.in. Moodle)